Trong tất cả những kỳ vọng bị vỡ khi một gia đình Việt Nam bắt đầu làm hồ sơ di trú, đây là kỳ vọng bị vỡ nhiều nhất: cha mẹ gần như không bao giờ là người phụ thuộc. Không phải vì ai đó đánh giá thấp quan hệ ấy, mà vì khái niệm gia đình trong luật di trú được vẽ quanh gia đình hạt nhân.
Vì sao lại vẽ như vậy
Người phụ thuộc được hiểu là người không thể tự lo và đang sống dựa vào đương đơn: vợ chồng và con nhỏ. Cha mẹ, theo giả định mặc định của hệ thống, là người trưởng thành độc lập có cuộc sống riêng.
Giả định này không đúng với nhiều gia đình châu Á, nhưng nó là giả định đang vận hành. Kế hoạch của bạn phải làm việc với hệ thống như nó đang là.
Con đường thứ nhất: bảo lãnh sau
Đây là con đường chính thức và phổ biến nhất. Sau khi bạn đã có tư cách ổn định, thường là thường trú hoặc quốc tịch, bạn nộp một hồ sơ riêng để bảo lãnh cha mẹ.
Ba điều cần biết ngay: nó chỉ bắt đầu được sau khi bạn đủ tư cách, nó thường có hạn ngạch nên thời gian chờ dài, và nó đòi bạn chứng minh thu nhập đủ để đỡ cha mẹ.
Điều kiện thu nhập
Người bảo lãnh thường phải chứng minh thu nhập vượt một ngưỡng tính theo số người trong hộ. Thêm cha mẹ nghĩa là ngưỡng đó tăng lên.
Nhiều nước còn buộc người bảo lãnh cam kết chịu trách nhiệm tài chính trong một số năm, nghĩa là nếu cha mẹ nhận trợ cấp xã hội thì bạn phải hoàn lại. Hãy đọc kỹ cam kết này trước khi ký.
Con đường thứ hai: thị thực thăm thân dài hạn
Một số nước có thị thực nhiều lần cho cha mẹ của người cư trú, cho ở mỗi lần vài tháng và kéo dài nhiều năm. Đây không phải cư trú nhưng nó giải quyết phần lớn nhu cầu thực tế.
Ưu điểm là nhanh và không tốn hạn ngạch. Nhược điểm là cha mẹ không có quyền cư trú, thường phải tự mua bảo hiểm y tế, và phải rời đi rồi quay lại theo chu kỳ.
Bảo hiểm y tế là vấn đề trung tâm
Đây là chi phí bị đánh giá thấp nhất trong cả kế hoạch. Người lớn tuổi mới sang thường chưa đủ điều kiện tham gia hệ thống y tế công, và bảo hiểm tư cho người cao tuổi thì rất đắt.
Hãy tra giá bảo hiểm thật cho độ tuổi của cha mẹ bạn trước khi chốt kế hoạch. Con số đó thường làm thay đổi cách người ta tính toán.
Câu hỏi ít ai hỏi: cha mẹ có muốn không
Nhiều kế hoạch được xây dựng hoàn toàn từ phía con cái. Nhưng người lớn tuổi rời khỏi nơi mình có bạn bè, có hàng xóm, có ngôn ngữ và có thầy thuốc quen là một mất mát rất lớn.
Không ít trường hợp cha mẹ sang rồi quay về sau một năm. Hãy nói chuyện thật với cha mẹ trước khi tiêu tiền và tiêu thời gian cho hồ sơ.
Phương án ở lại mà vẫn được chăm sóc
Với nhiều gia đình, đáp án tốt hơn là cha mẹ ở lại Việt Nam với sự chu cấp tốt hơn từ thu nhập ở nước ngoài, cộng với những chuyến về thăm đều đặn.
Đây không phải phương án thất bại. Nó là một lựa chọn hợp lý và với nhiều người nó tốt hơn cho chính cha mẹ, miễn là được quyết định một cách có ý thức chứ không phải vì bí.
Giấy tờ nên chuẩn bị từ bây giờ
Dù đi đường nào, bộ giấy tờ chứng minh quan hệ cha mẹ con là thứ luôn cần: giấy khai sinh của bạn, sổ hộ khẩu cũ hoặc giấy xác nhận cư trú, giấy tờ tuỳ thân của cha mẹ.
Với người sinh ở nông thôn nhiều chục năm trước, tìm lại bản gốc đôi khi mất hàng tháng. Hãy xin trích lục và dịch công chứng ngay khi bắt đầu nghĩ tới kế hoạch, đừng đợi tới lúc nộp.
Lên kế hoạch theo mốc thời gian
Hãy vẽ ra một trục: năm nào bạn đủ điều kiện bảo lãnh, thời gian chờ ước tính, và lúc đó cha mẹ bạn bao nhiêu tuổi. Con số cuối cùng thường là con số quan trọng nhất.
Nếu trục thời gian cho thấy cha mẹ sẽ ngoài tám mươi khi hồ sơ tới lượt, hãy tính phương án khác ngay từ bây giờ. Đối diện với phép tính ấy sớm tốt hơn nhiều so với muộn.
Hỏi đáp
Có nước nào cho cha mẹ đi kèm ngay không?
Một số chương trình đầu tư cho phép, thường kèm điều kiện tài chính cao hơn. Đây là ngoại lệ chứ không phải thông lệ.
Cha mẹ đang phụ thuộc tôi thật thì có được tính không?
Chứng minh phụ thuộc thật sự là con đường tồn tại ở vài nước nhưng ngưỡng rất cao và cần dòng tiền chu cấp nhiều năm.
Bảo lãnh cha mẹ mất bao lâu?
Rất khác nhau giữa các nước, từ vài năm tới rất nhiều năm tuỳ hạn ngạch. Hãy tra thời gian xử lý công bố chính thức.
Cha mẹ sang theo diện thăm thân có được khám chữa bệnh không?
Thường chỉ được cấp cứu và phải tự trả, trừ khi có bảo hiểm du lịch. Hãy mua bảo hiểm trước mỗi chuyến.
