Có một khác biệt về khái niệm gây thiệt hại nhiều hơn bất kỳ khác biệt nào khác trong lĩnh vực này: xoá án tích ở Việt Nam không có nghĩa là vụ việc biến mất trong mắt cơ quan di trú nước khác. Nhiều người trả lời không một cách thành thật và bị xếp vào nhóm khai gian.
Xoá án tích nghĩa là gì
Theo pháp luật Việt Nam, người được xoá án tích được coi như chưa bị kết án. Đây là một chế định nhân đạo và nó có giá trị thật trong nước.
Nhưng nó là quy định của Việt Nam về hiệu lực trong Việt Nam. Nước khác có quy định riêng của họ, và câu hỏi trong mẫu đơn của họ được hiểu theo luật của họ.
Đọc phạm vi câu hỏi
Nhiều mẫu đơn ghi rõ rằng bạn phải khai cả những vụ việc đã được xoá, đã được ân xá, hoặc đã hết thời hiệu. Câu đó nằm ngay trong phần hướng dẫn và rất hay bị lướt qua.
Cũng có mẫu hỏi rộng hơn nữa: bạn đã từng bị bắt giữ chưa, kể cả khi không bị truy tố. Trả lời đúng phạm vi câu hỏi là nguyên tắc duy nhất cần nhớ ở đây.
Hai loại lý lịch tư pháp
Ở Việt Nam có hai loại phiếu. Loại thứ nhất chỉ ghi án tích chưa được xoá; loại thứ hai ghi đầy đủ mọi án tích kể cả đã xoá.
Cơ quan di trú nước ngoài thường yêu cầu loại thứ hai. Nộp nhầm loại thứ nhất khi họ yêu cầu loại thứ hai sẽ bị trả lại, và nếu bạn cũng đã trả lời không ở phần khai thì mâu thuẫn xuất hiện ngay.
Vi phạm hành chính
Phạt vi phạm giao thông, phạt hành chính về trật tự công cộng thường không nằm trong phạm vi câu hỏi về án tích hình sự. Nhưng một số mẫu hỏi rộng hơn.
Khi câu hỏi dùng chữ chung như vi phạm pháp luật thay vì kết án hình sự, hãy khai và ghi rõ tính chất. Khai một vụ việc nhỏ không gây hại; bỏ sót nó rồi bị hỏi lại thì có.
Vi phạm ở nước ngoài
Một lần bị giữ ở sân bay nước ngoài, một lần bị phạt khi làm việc không đúng thị thực, một lần ở quá hạn vài ngày đều nằm trong hồ sơ của nước đó.
Đây là loại vụ việc mà lý lịch tư pháp Việt Nam không thể hiện, nên người ta hay quên. Nhưng nước liên quan thì nhớ, và nhiều nước chia sẻ thông tin này với nhau.
Trình bày một vụ việc cũ
Cấu trúc hiệu quả có bốn phần: chuyện gì đã xảy ra, kết quả xử lý ra sao, bạn đã thực hiện xong nghĩa vụ chưa, và cuộc sống của bạn từ đó tới nay thế nào.
Viết ngắn, theo trình tự, nêu sự việc chứ không biện hộ. Đừng đổ lỗi cho hoàn cảnh hay cho người khác; điều đó làm người đọc nghi ngờ phần còn lại.
Giấy tờ nên kèm
Bản án hoặc quyết định xử lý, giấy xác nhận đã chấp hành xong, và quyết định xoá án tích nếu có. Kèm bản dịch công chứng cho tất cả.
Bộ giấy tờ đầy đủ cho thấy vụ việc đã khép lại đúng pháp luật. Đây là thứ thuyết phục hơn nhiều so với một đoạn giải thích không có chứng từ.
Không phải vụ việc nào cũng làm hỏng hồ sơ
Nhiều nước phân loại theo tính chất và mức độ. Vụ việc nhỏ, đã lâu, đã chấp hành xong, không tái phạm thường không phải trở ngại lớn.
Thứ làm hỏng hồ sơ là nhóm liên quan tới ma tuý, bạo lực, gian lận, và tội có tổ chức. Ngay cả trong nhóm này cũng có thủ tục xin miễn trừ ở một số nước, dù khó.
Thời gian đứng về phía bạn
Phần lớn hệ thống pháp luật đều cân nhắc khoảng cách từ vụ việc tới hiện tại. Một sự việc mười lăm năm trước, không tái phạm, có công việc ổn định từ đó tới nay được nhìn khác hẳn một sự việc năm ngoái.
Nếu hoàn cảnh cho phép chờ, đôi khi lùi thời điểm nộp là chiến lược tốt hơn nhiều so với nộp ngay rồi chịu một lần từ chối. Hãy hỏi rõ mốc thời gian nào tạo ra khác biệt trong quy định của nước đó.
Hỏi trước khi nộp
Nếu bạn có vụ việc trong quá khứ, hãy tư vấn với luật sư di trú của nước đến trước khi tiêu tiền cho hồ sơ. Câu hỏi cần trả lời là vụ việc này được phân loại thế nào theo luật của họ.
Biết trước cho bạn hai thứ: một đánh giá thực tế về cơ hội, và một cách trình bày đúng ngay từ lần nộp đầu tiên. Cả hai đều đáng giá hơn chi phí tư vấn.
Hỏi đáp
Tôi bị bắt nhưng được thả và không bị truy tố, có phải khai không?
Nếu câu hỏi có bao gồm việc bị bắt giữ thì phải khai. Hãy kèm giấy tờ cho thấy vụ việc đã kết thúc không có cáo buộc.
Xin phiếu lý lịch tư pháp loại nào?
Loại ghi đầy đủ, trừ khi yêu cầu nói rõ loại khác. Hãy đọc kỹ yêu cầu của cơ quan tiếp nhận.
Vụ việc xảy ra khi tôi chưa thành niên có phải khai không?
Tuỳ nước. Một số nước loại trừ vụ việc ở tuổi vị thành niên, một số không. Hãy đọc hướng dẫn và khai nếu không chắc.
Người phụ thuộc có bị kiểm lý lịch không?
Có, thường từ một độ tuổi nhất định trở lên. Vụ việc của người đi kèm cũng ảnh hưởng tới hồ sơ chung.
